Gevaarlijke situaties

Iedereen kan ze tegenkomen; situaties waarin acuut gevaar dreigt voor eigen of anders leven, eerbaarheid of welzijn. Kan men een gevaar voorkomen of eraan ontsnappen, dan heeft dat de voorkeur. Binnen bepaalde beroepen komt men sneller in aanraking met dit soort situaties.

Er kan dan sprake zijn van een te nemen verantwoordelijkheid waardoor de situatie niet vermeden kan worden. De-escalatie van een dreigende situatie is essentieel. Hiervoor zijn eenvoudige gespreksmodellen beschikbaar, vooral “zelf geen bedreiging voor de ander zijn.” Deze status kan makkelijker worden bereikt door onder andere ademhaling, lichaamshouding en psyché.

Helaas is de-escalatie niet in iedere situatie mogelijk. Dan geldt dat de situatie zo snel mogelijk moet worden  bevroren. Dat kan door het inzetten van stem, overwicht of fysiek ingrijpen. Helaas zullen niet letale geweldsmiddelen niet altijd een uitkomst bieden. Met name niet wanneer er bij de agressor geen pijnwaarneming in de hersenen mogelijk is.

De methode om dan controle te krijgen is HC (Hold & Control). Goed uitvoeren van HC is niet zo gemakkelijk wanneer men moet werken met onbekenden of met andere collega’s dan het eigen team. Jarenlang was het devies, ‘train protocollen en houdt je aan de protocollen.’

Jarenlang was het devies, ‘train protocollen en houdt je aan de protocollen.’

In de praktijk blijkt dit telkens moeilijk te bewerkstelligen en in dergelijke onvoorspelbare situaties vaak onmogelijk. Zelfs wanneer alle teamleden dit al wel zouden kunnen, is er vaak een cruciale training gemist: het doorbreken van het Dinkheller-effect. Hierbij treedt de gevreesde freeze op waarbij men de zelfde woorden blijft herhalen zonder te merken dat dit geen effect heeft op de ander. Dit zeer gevaarlijke effect zien we regelmatig bij veiligheidsdiensten. Vooral als men alleen moet handelen of met collega’s werkt die in dezelfde psychische spiraal vastzitten.